nizam'ül mülk

  • büyük selçuklu devletinin en az sultanları kadar iş yapmış, büyük iyilikleri dokunmuş ve en çok bilinen devlet adamlarından biri olan ünlü veziri. horasan'ın tûs şehrinde doğmuş ve 1018-1092 yılları arasında yaşamış, sultan alparslan ve melikşah'ın vezirliğini yapmıştır. asıl adı Ebu Ali Kıvamuddin Hasan bin Ali bin ishak et-Tûsî'dir. "siyasetnâme" kitabının da yazarıdır. memleketin nizamlarının kurucusu anlamında olan nizam'ül mülk ismi abbasi halifesi Kâim bi Emrillah tarafından verilmiştir.

    devlet adamlığına ilk olarak doğduğu topraklarda o dönem bölgeye hakim olan gazne devleti'nin horasan valisinin yanında başlar ve sonrasında gazneliler'in horasan valisi olur. 1063'te gazneliler'in selçuklular tarafından yıkılmasıyla horasan selçuklu egemenliğine girer. ardından selçuklularda da yine devlet adamlığını devam ettirir. sultan alp arslan döneminde belh valisinin yanında görev yapar. 1064 yılında selçukluların veziri olarak atanır ve ölümüne kadar bu görevi devam ettirir. ölümü de o dönem selçukluların başını çok ağrıtan hasan sabbah önderliğindeki bâtınilerin elinden olur. mezarı bugünkü iran'ın şehirlerinden biri olan isfahandadır.

    gelelim yaptıklarına bu büyük şahsiyetin...

    kendi adını taşıyan Nizamiye medreseleri'ni Bağdat, isfahan, Nişabur, Belh, Herat, Basra, Musul ve Amul'da kurdurmuş ve Bağdat'taki Medresenin başına imam-ı Gazali'yi getirmiştir. Bu medreselerin kurumlaşması ve gelişmesi tüm islam ülkelerinde olduğu gibi ilk batı Avrupa üniversitelerinin de temeli olmuştur. Öğrencilere sağlanan yurt ve burs hizmetlerinin mucididir.

    mevcut toprak sisteminin aksayan yönlerinin tadil edilmesi gibi Selçuklu devletinin müesseseleşme ve merkezileşmesi yönünde önemli sayılabilecek teşebbüslerin altına imzasını atmıştır. Devletin toprak idaresi hukukunda ikta sisteminin mucididir.
    ayrıca Türk devletlerinde ilk kez gelir-gider raporlarını hazırlatan kişidir. Dünyadaki ilk istihbarat teşkilatının kurucusudur.

    görüldüğü gibi, nizam'ül mülk dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük devlet adamlarından biri olarak kabul edilir.

    5

    bizi takip edin

    omü sözlük © 2015


    birtakım şeyler: iletişim - - -