halit ziya uşaklıgil

  • halit ziya uşaklıgil (1866 - 1945) çağdaş (modern) türk romancılığının öncüsü kabul edilen isimdir. çağdaş anlamda türk romanının hem ilk hem de başarılı örneklerini vermiştir, ayrıca kaleme aldığı öykülerde de yenilikçi bir çizgi izlemiştir.

    fransızca öğrenimine büyük önem veren usta yazar, gençliğinde fransızca çeviriler yapmaya başlamıştır. yazın alanında kendisine istikbâlde büyük katkı sağlayacak fransız edebiyatını ve fransız edebiyatı klasik eserlerini incelemiştir. ilk romanını kaleme aldığı senelerde, fransa'da gerçekçilik (realizm) ve doğalcılık (natüralizm) akımları yaygındı. halit ziya, tanzimat dönemi romancıları gibi romantizm'e değil, daha çağdaş olarak gördüğü bu yeni akımlara yakınlık duydu. bu dönemde, bir ölünün defteri (1889) - nemide (1889) - ferdi ve şürekâsı (1894) yazdığı romanlarıdır. nemide ve bir ölünün defteri isimli eserlerinde konu, üç kişi arasında geçen acıklı bir aşk öyküsüdür. her iki romanda da öykünün baş kişisi, diğer iki kişinin mutluluğu için kendisini feda eder. olayın geçtiği yer ise genel itibariyle istanbul'da bir zengin ailenin evidir. bu yönleriyle eserler, daha önce yazılmış türk romanlarının gelenekçi anlayışı içerisindedirler. yazarın gençlik dönemi romanlılarından üçüncüsü olan ferdi ve şürekası ise, gerek roman kişilerinin ustalıkla dengelenmiş kurgusu ve tasviriyle, gerekse ekonomik koşulların etkilerini yansıtması açısından romantizm'den sıyrılan ve gerçekçi bir çizgi yakalayan başarılı bir yapıt olmuştur.

    halit ziya uşaklıgil'in "mai ve siyah" isimli eseri hem yazarın, hem de türk romancılığının olgunluğa giden önemli bir dönüm noktasıdır. usta yazar bu romanında, gazeteciler, şairler, yazarlar ve yayımcılar çerçevesinde o dönemin basın dünyasını ele alır. romandaki kurgunun temelinde, kişisel düşlerle hayatın gerçeklikleri arasında yaşanan çatışma vardır. iyimserlik ile kötümserliğin, ulaşılmak istenen ülküyle mevcut ekonomik şartların çatışmasıdır mai ve siyah.

    halit ziya uşaklıgil'in başyapıtı "aşk-ı memnu" türk edebiyatı açısından ilk büyük çağdaş türk romanı olarak gösterilmektedir. yazarın, 1909 senesinde sabah gazetesi'nde tefrika edilen nesl-i ahir isimli eseriyse kitap olarak ancak 1990 senesinde yayımlanmaya başlanmıştır. halit ziya bu yapıtında; aşk dışında pek bir düşüncesi ve sorunları olmayan, yaşamlarını çalışmadan, hazır-yiyici olarak sürdüren ve batıya özenen bir toplum kesiminin yaşamını yansıtmıştır. romandaki karmaşık ilişkiler, kişiler arasındaki nesnel ve duygusal bağlantılara yönelik ustalıkla örülmüş eylemler, betimlemeler ve ruh çözümlemeleri olayın akışını hızlandıracak bir biçimde ölçülü ve dengeli olarak işlenmiştir. yapıtta olayın örülüşü, dış ve iç dünya anlatımındaki denge oldukça yetkindir.

    öykü ve romanları dışında yazarın çeşitli inceleme ve deneme yazıları da vardır.

    5

    bizi takip edin

    omü sözlük © 2015


    birtakım şeyler: iletişim - - -