çoban noyan

  • çoban noyan veya emir çoban

    ilhanlı emiridir.

    anadolu'nun moğol hükmü altında olduğu dönemde, anadolu beyliklerinin ayaklanmalarını durdurmak için ordu takviyesiyle birlikte anadolu'ya gönderilmiş ve ayaklanmaları bastırmakta başarılı olmuştur. bu sayede, ilerleyen yaşı sebebiyle ilhanlı tahtında son yıllarını yaşayan olcaytu han'ın gözüne girmiştir.

    1316'da devletin hükümdarı olcaytu'nun ölümü üzerine küçük yaşta ilhanlı tahtına geçen ebu sait bahadır han'a naiplik eden çoban noyan, melikülümera (beylerbeyi) unvanıyla ölümüne dek (1327) ilhanlı devlet'ini diktatörce yönetmiş ve devletin önemli kentlerine vali olarak kendi ailesinden olanları atamıştır.

    ebu sait bahadır han'ın küçük yaşta tahta geçmesinden fayda sağlamak isteyen beyler, kısa süre içerisinde ilhanlı merkezî otoritesine başkaldırarak bağımsızlıklarını ilân edince, düzeni sağlamak yine çoban noyan'a düşmüştür. çoban noyan, ayaklanmaları bastırmakta ikinci kez başarılı olmuştur. ayaklanma çıkaranların arasında yer alan oğlu timurtaş'ı (temirtaş) bir süre esir almış, sonra serbest bırakarak onu anadolu valisi olarak eski görevine tekrar atamıştır.

    nicelik bakımından yetersiz bir orduyla, dezavantajlı bir konumda olmasına rağmen altınordu devleti hükümdarı özbek han'a karşı büyük bir askerî zafer kazanmıştır.

    ebu sait han'ın onun evli kızı bağdat hatun'a abayı yakması ve cengiz yasaları gereğince kızının damadından boşanarak kendisiyle evlenmesini istemesi üzerine, kızını ve damadını merkezden uzaklaştırmıştır. bu sebepten, ebu sait han ile arası açılmıştır. ebu sait han emir çoban'ın doğuya yaptığı sefer sırasında, merkezden uzak olmasından faydalanarak hem onun hem de onun soyundan olan herkesin katline ferman vermiştir. bu fermandan sonra emir çoban buyruğundaki beyler, hatta kendi soyundan olanlar bile ebu sait han'ın tarafına geçmiş ve ona biat etmişlerdir. ordusunun büyük bölümünü bu şekilde kaybeden çoban noyan, herat emirine sığınmıştır. lâkin, eceli ebu sait han ile anlaşan herat emiri gıyaseddin'in emrindeki cellatlarının elinden olmuştur.

    rahmetli çok iyi bir komutan, ama kötü bir devlet ve siyaset adamıydı. ne diyelim, (bkz: allah taksiratını affetsin)

    3

    bizi takip edin

    omü sözlük © 2015


    birtakım şeyler: iletişim - - -